آیا داستان دل‌انگیز شیعه شدنِ یک سنیِ مالکی را شنیده‌اید؟؟ آیا با خطبة فدکیه یا خطبة مسجد» آشنا هستید؟ آیا از «ولِیّه‌الله بودن حضرت صدیقة اطهر» بهره می‌برید؟

 دکتر «عبدالمنعم حسن» حقوقدان تونسی اهل‌سنت که مذهب مالکی دارد می‌گوید:

همیشه در مورد خلقت و آفرینش مشکل داشتم. در این باب دو نظریه موجود است. 

نظریه اول: اگر خداوند مخلوقات را «مِن شیء» آفریده، یعنی یک «شیء» از قبل موجود بوده که خدا از آن بهره برده و خلقت را انجام داده‌است. این خود مستلزمِ قدیم بودنِ آن شیء است و «تعدد قدیم‌ها» را موجب می‌شود که غلط است.

نظریة دوم: اگر خداوند مخلوقات را از «مِن لا شیء» آفریده، این هم فرض غلطی است چون عدم است و عدم، قابلیتِ تبدیل به وجود را ندارد.

وی می‌گوید: پیوسته فکرم مشغول این بحث بود، تا اینکه روزی در مجلسی بودم و گوینده‌ای داشت صحبت می‌کرد. دیدم سخنان او بسیار عالیست و سخن عالمی بسیار بزرگ باید باشد. ناگهان در ادامه سخنانش در بحث توحید چنین گفت: 

اِبْتَدَعَ الاَشْیاءَ لا مِنْ شَىْ‏ءٍ کانَ قَبْلَها، وَ اَنْشَأَها بِلاَ احْتِذاءِ اَمْثِلَةٍ اِمْتَثَلَها

یعنی: خداوند اشیاء را نوآوری کرده است نه از چیزی و ماده‌ای که از قبل بوده باشد، و اشیاء را با نوآوری ساخته، بدون آنکه از الگویی گُرته‌برداری فرموده‌باشد.

عبدالمنعم ادامه می‌دهد: عبارت «لا مِنْ شَىْ‏ءٍ» اعجاب مرا برانگیخت و مشکل فکری مرا حل کرد. پس خلقت، نه «مِن شیء» بوده و نه «مِن لاشیء». بلکه «لا مِن شیء» بوده است. خدای من! درست است. اصلا نقیضِ «مِن شیء» که «لا من شیء» نمی‌شود! بلکه «مِن لا شیء» صحیح است. یعنی مثلا عیسی که به تصریح قرآن پرنده را خلق کرد، «مِن شیء» بوده، چون از خاک که موجود بوده، شکل پرنده را درست کرده و به اذن الهی خلق نموده‌است. نیز «بِلا احتِذاء اَمثِلَه...» هم نبوده، چون از نمونه‌های پرنده‌ها الگوبرداری کرده‌است. پس عیسی هم مادة اولیه داشته، و هم یک اتود و یک الگو داشته که بر اساس آن خاک را به شکل پرنده درآورده‌است. اما خداوند هیچ‌یک از این دو بخش در خلقتش نبوده‌است. خدا نه «از شیء» آفریده، و نه «از مِن لا شیء». بلکه از یک مادة اولیه خلق کرده که همان ماده هم نوآوری خودش بوده و مخلوق خودش بوده، و منبع اولیة خلقت را هم خودش موجود کرده و انشاء فرموده و ابداع نموده‌است. خلقت ابداعی و بدون الگوی پیشین، فقط برای خداست و فقط بر اساس حکمت و قدرت اوست. پس هم «قدیم بودنِ شیء» غلط است و هم «خلقت از عدم».

عبدالمنعم می‌گوید: در همان مجلس سراغ گوینده رفتم و پرسیدم: این مطلب عالی را از کجا آوردی؟ گفت: از خطبة فدکیة بانوی بزرگ اسلام، حضرت فاطمة صدیقه سلام الله علیها.

از مجلس بیرون آمدم و مستقیما به سراغ خطبه رفتم. اعجاب من بیشتر شد و خداوند با نور فاطمی مرا هدایت فرمود و شیعه شدم. آنگاه کتابی نوشتم با همین عنوان: «بنورِ فاطمه اِهتَدَیتُ». 

بیایید ماهم در این ایام فاطمیه که ایام اقامة عزا به منظور شهادت آن بانوی مظلوم است، با نور فاطمی بیشتر آشنا شویم. بیایید با خود عهد کنیم که از این خطبة بی‌نظیر بهره ببریم. بیایید مجالسی تشکیل دهیم با عنوان «خطبه‌خوانیِ خطبة خانم حضرت صدیقة طاهره» چنانچه مجالس قرائت دعای کمیل و ندبه و ابوحمزه برقرار می‌کنیم. 

گفتنی است که این کتاب، به فارسی توسط حسین محفوظی ترجمه شده، و بنیاد معارف اسلامی آنرا در سال 1386 شمسی چاپ نموده‌است. 

زهره اخوان مقدم. چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵