یادداشت عضو هیأت علمی
تفاوت میان انس و عمل به قرآن از منظر آیات وحی؛ گذار از تلاوت به حاکمیت
یادداشت عضو هیات علمی
تفاوت میان انس و عمل به قرآن از منظر آیات وحی؛ گذار از تلاوت به حاکمیت
دکتر علیرضا کاوند عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی تهران،در یادداشت تحلیلی خود به تبیین تفاوت میان «انس با قرآن» و «عمل به قرآن» از منظر قرآن کریم پرداخته است.
وی معتقد است که از دیدگاه قرآن، انس با قرآن پیوندی است قلبی و فکری که از گذرگاه تلاوت و تدبر و فهم معانی حاصل می شود و جان آدمی را در فضای معرفتی وحی جای میدهد. ایشان با استناد به آیه ۲۴ سوره محمد میگوید: «أَفَلَا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا»؛ این آیه پرده برمیدارد که انس حقیقی، در خواندن ظاهری نمیگنجد و از آن فراتر میرود تا به ژرفای تفکر و درک معانی برسد. همچنین با اشاره به آیه ۱۲۱ سوره بقره و تفسیر امام صادق (ع) از «حق تلاوت»، تأکید میکند که مقصود، تنها حفظ حروف و خواندن الفاظ نیست، بلکه تدبر در آیات و عمل به احکام است. بنابراین، از نظر وی انس با قرآن، خواندن و فهمیدن است، اما این تنها نیمه راه است و اگر به عمل نرسد، ناقص میماند.
عضو هیات علمی بر این باور است که عمل به قرآن، مرحله برتر و سنجشپذیر انس است؛ یعنی تبدیل مفاهیم و دستورات قرآنی به رفتار و گفتار و سبک زندگی. او میافزاید که اگر انس با قرآن به عمل نرسد، به مهجوریت قرآن میانجامد؛ مهجوریتی که نه به معنای نبودن قرآن در خانهها، بلکه به معنای حضور فیزیکی آن بدون حاکمیت در زندگی است.
وی با استناد به آیه ۳۰ سوره فرقان، این جدایی را چنین تبیین میکند: «وَقَالَ الرَّسُولُ یَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا»؛ منظور از «رها کردن» در اینجا این است که قرآن فقط خوانده و حفظ میشود، اما احکام آن در زندگی اجرا نمیشود. این دقیقاً جدایی انس از عمل است. به تعبیر امام صادق (ع)، اگر حتی با تلاوت فراوان، انس به تغییر عملی منتهی نشود، در نهایت رها کردن است.
در پایان، ایشان تأکید میکند که رابطه انس و عمل رابطهای طولی است: انس مقدمه و دروازه است و عمل، هدف و میوه نهایی. قرآن کتابی برای خواندن و اندیشیدن نیست مگر برای اینکه به آن عمل شود.
نظر دهید